Hoe is deze plek ontstaan?

De Campus van het Vakmanschap is ontstaan vanuit de ambitie om vakmanschap niet alleen te bewaren, maar ook opnieuw relevant te maken voor vandaag én morgen. Het idee ontstond bij de oprichting van VAKlab in 2017, initieel een diensten- en expertisecentrum rond vakmanschap en ondernemerschap, intussen geëvolueerd naar een innovatieplatform. Het kasteel van Bokrijk kreeg daarmee een nieuwe inhoudelijke invulling vanaf 2021. Het monumentale kasteel werd letterlijk en figuurlijk een open huis voor vakmanschap.

Samen met curator Bart Lens en negen ontwerpers ontstond een unieke Kasteelcollectie die de hedendaagsheid van vakmanschap toont, geïnspireerd door kennis en kunde uit het verleden; een kasteelinrichting die de visie van de campus onderstreept. De Campus werd de thuisbasis van twee werkingen: VAKlab, het innovatieplatform rond vakmanschap en creatief ondernemerschap, en Vakmanschap & Erfgoed, de landelijke dienstverlenende rol die inzet op het borgen van immaterieel erfgoed en haar hedendaagse relevantie. Dat maakt de campus tot een plek waar verleden, heden en vooral toekomst samenkomen.

Waarom is er nood aan een plek als deze?

Vakmanschap is aan een heropleving toe, maar het moet ondersteund worden op maat van de tijdsgeest. Makers botsen vaak op drempels: hoe zet ik mijn ambacht om in een levensvatbaar model? Hoe vind ik een netwerk of inspiratie? Daarom is er nood aan een plek waar ze niet alleen vakmanschapsexpertise vinden, maar ook begeleiding, professionele omkadering en toegang tot een breed netwerk. VAKlab speelt hierin een cruciale rol: het combineert vakmanschap met ondernemerschap, en zet daarbij volop in op samenwerking, innovatie en duurzaamheid.

Voor wie is deze plek bedoeld?

VAKlab is er voor iedereen met een passie voor maken én de ambitie om te groeien. We begeleiden daarmee vakmensen die willen professionaliseren of hun expertise willen uitbreiden, professionals die hun netwerk willen uitbreiden of bedrijven die vakmanschap wensen in te zetten als meerwaarde voor hun product of merk maar ook geïnteresseerde studenten of breed geïnteresseerden. Erfgoedprofessionals of -geïnteresseerden kunnen dan weer terecht bij Vakmanschap & Erfgoed.

Kortom, iedereen met een hart voor vakmanschap is welkom want de meest interessante creaties zijn cocreaties, samenwerkingen van partners uit verschillende hoeken. Met een kalender van jaarlijks meer dan 50 activiteiten waarvan eenvijfde uit internationale context bereiken we een breed doelpubliek.

Waar bevindt VAKlab zich in het makerslanschap? 

VAKlab is in België uniek in haar focus op vakmanschap en innovatie. Natuurlijk zijn er sterke partners met wie we samenwerken, zoals Flanders DC of Designregio Kortrijk, maar onze focus ligt nét anders. Juist die complementariteit maakt onze samenwerking met partners sterker. We geloven dan ook niet in concurrentie, maar in cocreatie. Samen zetten we vakmanschap op de kaart.

Welke materialen en apparaten zijn er ter beschikking?

Het Kasteel van Bokrijk wordt ingezet als een inspiratie- en ontmoetingsruimte. We beschikken bovendien over drie volledig uitgeruste ateliers: één voor goud- en zilversmeden, en twee polyvalente werkruimtes die zowel voor praktijk als theorie geschikt zijn. Hier vinden workshops, masterclasses en coaching plaats, altijd met ruimte voor expertise en experiment.

Hoe wordt VAKlab gefinancierd? 

VAKlab wordt ondersteund door provincie Limburg, maar genereert ook eigen inkomsten via betalende activiteiten en projecten. Die mix laat ons toe om én kwaliteit te bieden, én nieuwe projecten te blijven ontwikkelen waarmee we de werking toekomstgericht kunnen uitbouwen. 

Publiek

Welke mensen bereik je hier?

Onze community telt vandaag zo’n 5.000 vakmensen, ontwerpers en creatieve professionals. De afgelopen drie jaar verdriedubbelde dat aantal. We bereiken zowel starters als gevestigde makers, maar onze ambitie reikt verder. Via projecten zoals onze deelname aan Milaan Design Week of de WONDER in Kortrijk, tonen we dat vakmanschap niet lokaal of nostalgisch hoeft te zijn maar innovatief, hedendaags en internationaal relevant.

Zijn er groepen die je niet bereikt? Waarom?

We merken dat onze community de voorbije jaren sterk gegroeid is, en dat steeds meer makers, ontwerpers en ondernemers hun weg naar VAKlab vinden. Toch blijven er drempels bestaan. Onze ligging in een erfgoedomgeving als Bokrijk met haar Openluchtmuseum is een troef, maar kan voor sommigen ook net een uitdaging zijn qua bereikbaarheid. Bovendien zijn we nog een relatief jonge werking. Die bekendheid zijn we volop aan het versterken via strategische samenwerkingen, projecten en een sterke aanwezigheid op externe events zoals WONDER of de Milaan Design Week.

Een belangrijk speerpunt voor de komende jaren is om onze B2B-werking richting de bedrijfswereld verder uit te bouwen. Vakmanschap heeft ook daar enorme waarde, bijvoorbeeld op vlak van duurzaamheid, innovatie en productontwikkeling. Daarnaast zetten we ook stappen richting internationale samenwerking en visibiliteit omdat we geloven dat wat hier gebeurt, relevant is ver buiten de landsgrenzen.

Zou iedereen een maker moeten zijn? Waarom?

Niet iedereen hoeft een maker te zijn, maar we geloven wel dat iedereen die dit wil, wel kan maken. Maken activeert iets fundamenteels in ons: het geeft voldoening, zelfvertrouwen en een gevoel van grip op de wereld. Zeker in tijden van digitalisering en vervreemding is het fysieke, tastbare van maken een tegenkracht, eentje die mensen verbindt.

Wat zijn de voordelen van maken? Welke vaardigheden en/of attitudes ontwikkel je?

Door te maken ontwikkel je creativiteit, kritisch denken, doorzettingsvermogen, én je leert omgaan met falen. Het is niet alleen een vaardigheid, maar ook een attitude. Makers durven proberen, opnieuw beginnen en anders kijken naar de wereld. En dat maakt hen waardevol, niet alleen voor de economie, maar ook voor de samenleving.

Wat doet maken met mensen, als je denkt aan de deelnemers hier?

Maken brengt mensen in beweging, letterlijk en figuurlijk. We zien hier dagelijks hoe deelnemers groeien in zelfvertrouwen, focus en creativiteit. Door met hun handen te werken, komen ze los van het hoofd en ontdekken ze opnieuw de kracht van vakmanschap. Het proces van iets tastbaars creëren geeft voldoening, stimuleert probleemoplossend denken én moedigt mensen aan om hun eigen stem te vinden. Voor velen is het ook een kantelpunt: een hobby wordt een beroep, een idee groeit uit tot een onderneming.

Door te maken komen dromen in beweging, en dat is precies waar VAKlab het verschil wil maken, door mensen te ondersteunen in die groei, en hen te begeleiden van passie naar professioneel pad. Daarnaast werkt maken ook verbindend. Het brengt mensen samen, over sectoren, disciplines en generaties heen. Die gedeelde passie voor het vak schept een band, en zorgt ervoor dat er hier niet alleen producten ontstaan, maar ook gemeenschappen.

Is frustratie belangrijk voor een groeiproces?

Zeker. Frustratie is onlosmakelijk verbonden met het maakproces. Het is vaak juist in de momenten van weerstand dat echte groei ontstaat. Wanneer iets niet lukt, word je uitgedaagd om opnieuw te kijken, bij te sturen en vol te houden. Dat geldt niet alleen voor de technische aspecten van een vak, maar evenzeer voor het ondernemerschap. Daarom creëren we bij VAKlab bewust een veilige leeromgeving waar fouten maken niet alleen mag, maar zelfs wordt aangemoedigd. Falen is geen eindpunt, maar een leerstap.

Tijdens onze Talks en workshops delen ondernemers en ontwerpers niet enkel hun successen, maar ook hun twijfels, mislukkingen en hoe ze hiermee zijn omgegaan. Die openheid inspireert en geeft anderen moed om vol te houden, ondanks de hobbels op hun pad. Het is precies die eerlijkheid die mensen vooruithelpt.

Hoe creëert maken ook een band tussen mensen, of zelfs een gemeenschap?

Maken verbindt. Het delen van technieken, inzichten en verhalen creëert automatisch uitwisseling en wederzijds respect. Bij VAKlab merken we hoe samenwerking tussen makers leidt tot kruisbestuiving, inspiratie en vaak ook tot duurzame professionele relaties. Maken is geen geïsoleerd proces, het is een sociale handeling.

Een mooi voorbeeld hiervan is onze BKRK-award. Met deze wedstrijd brengen we creatieve talenten en vakmensen samen, en dagen we hen uit om hun vakmanschap te vertalen naar innovatieve, relevante toepassingen. De geselecteerden worden intensief begeleid, maar vooral: ze worden deel van een hechte community. Ze leren van elkaar, ondersteunen elkaar en bouwen aan hun ondernemerschap in een context waar kennis delen centraal staat. De award is dus veel meer dan een wedstrijd, het is een traject dat sterk inzet op coaching en netwerk en dat platform geeft aan de deelnemers waardoor ook hun professioneel netwerk groter wordt.

Foto: VAKlab