Medewerker Jens De Wulf en vrijwilliger Bob loodsen ons door de eigenzinnige mix van Nerdlab, dat zowel jeugdhuis als fablab is, en tonen ons waarom dit hen uniek maakt in het Vlaamse middenveld.

Bob, hoe ben jij als vrijwilliger bij Nerdlab terechtgekomen?

Bob: “Ik ben hier heel recent terechtgekomen. Ik ben bezig met zelftekenende robots die autonoom kunst maken. Ik maak die robots via hulpmiddelen die vroeger voor mezelf bedoeld waren. In plaats van het materiaal weg te gooien, wilde ik er iets creatiefs mee doen. Ik zat vast omdat ik geen Arduino had en te veel via trial-and-error werkte. Hier kreeg ik direct hulp.”

Wat is jouw rol hier, Jens?

Jens: “Ik werk officieel halftijds, maar informeel steek ik er in mijn vrije tijd veel meer tijd in. Ik probeer de makers in Nerdlab te ondersteunen met andere netwerken en personen, zodat we elkaar kunnen helpen. Ik zorg er mee voor dat er geld binnenkomt via andere mensen. Samen met Bavo en Marnix proberen we het lab te managen. We zijn alle drie halftijds aangesteld.”

Prutsen is toegestaan

Nerdlab wordt gesubsidieerd binnen het jeugdwerk, maar Bob is 18+. Hoe zit dat?

Jens: “We worden grotendeels ondersteund door Vlaanderen binnen het jeugdwerk en ook door Stad Gent binnen cultuur. Daardoor zijn we officieel een jeugdhuis: een plek waar jongeren – en in ons geval ook mensen boven de 18 – dingen van elkaar kunnen leren. Het is geen typisch jeugdhuis met feesten, drinken en muziek; het gaat hier veel meer om makerschap, samen ontdekken, kunst en technologie. Voor ons primeert het sociale en experimentele. Daardoor ontstaat er iets artistieks, iets dat niet té serieus hoeft te zijn met technologie. Doordat we gesubsidieerd worden, moeten we niet meteen commercieel denken.”

Hoe is deze plek ontstaan?

Jens: “Nerdlab is ontstaan door mensen die samenkwamen om te prutsen. Ze wilden technologie demystifiëren en meer kennis met elkaar delen. Zo groeiden ze uit tot een vzw. Het begon bij iemand thuis, daarna verhuisden we naar Nieuwland via een tijdelijke invulling, en nu zitten we dus in de Tarbotstraat in Gent.”

Waarom is/was er nood aan een plek als deze?

Bob: “Als je aan een idee begint, zit je snel vast. Dankzij Nerdlab kan je meteen een fysiek gesprek met iemand voeren en naar het probleem kijken.”

Jens: “Maakplekken zijn maatschappelijk belangrijk. Ze helpen om technologie te demystifiëren en laten zien dat het allemaal wel meevalt. Je moet geen zware studies achter de rug hebben.
Het gaat erom dat je dingen kan maken, ook als je met veel vragen zit en niets kent. Veel mensen beginnen er zelfs niet aan, omdat alles een soort dienst moet worden. Maakplekken leren je daarentegen omgaan met materialen zodat je er zelf een mening over kan vormen. Daarnaast is er het sociale aspect: veel mensen die anders thuis zouden zitten, kunnen hier terecht bij gelijkgezinden.”

Jens: “Eigenlijk is onze plek voor iedereen. Statuszoekers en CEO’s komen hier niet snel. Het draait hier rond DIY en kennisdelen, en dat is geen statussymbool. We vertrekken vanuit projecten die we kunnen doen. We voorzien daar budget voor en versterken zo eigenaarschap. Ons uitgangspunt is: je komt, dus je bent deel van de groep. Geven en nemen. Kom je met vragen, zoals Bob dan lossen we ze samen op. Orde en netheid blijven hier wel altijd een uitdaging.”

Neurodivergente nerds

Is er genoeg aanbod van dit soort plekken?

Bob: “Er is zeker ruimte voor meer, maar in België bestaat al veel rond dit thema. Als je een probleem hebt en je zoekt een beetje, vind je al snel veel.”

Jens: “Vlaanderen zet hard in op STEAM en STEM, omdat ze graag inzetten op innoverende technologie. Dat is goed, maar er moet ook genoeg ruimte zijn voor plekken die niet enkel rond innovatie draaien, maar ook rond technologie zelf en kritisch nadenken over wat innovatie is en wat niet.”

Wat is hier aanwezig aan materiaal?

Jens: “We hebben traditionele 3D-printers, lino’s, lasercutters, een heatpress, plotters, een vinylpress, een borduurmachine en een serverkast. We moeten goed weten wat technologie is en hoe het werkt: de mens en het maken.”

Welke mensen bereiken jullie?

Jens: “We bereiken veel mensen met vormen van neurodivergentie. Traditioneel was het moeilijk om vrouwen te bereiken, maar dat verbetert. De drempel zit deels in de naam: veel vrouwen identificeren zich niet met het woord ‘nerd’. Mensen met een niet-westerse achtergrond bereiken we soms, maar ook dat gaat niet gemakkelijk. Zulke blinde vlekken bestaan. We hebben een sterke meertaligheid en schakelen soms over naar Engels, maar dan sluit je ook gemakkelijk mensen uit. Diversiteit is altijd een work-in-progress.”

Moet iedereen een maker zijn?

Bob: “Dat hoeft niet. Creëren kan van alles zijn, zoals koken. Iedereen zou een beetje moeten creëren; het zit in iedereen. Ik kan niet zonder. Ik voel me leeg als ik niet maak.”

Mensen groeien door te creëren

Wat zijn de voordelen van maken? Welke vaardigheden of attitudes ontwikkel je?

Jens: “Het idee ‘het is kapot, ik koop wel iets nieuws’ wordt doorprikt. Door zelf naar een probleem te kijken met anderen, ontwikkel je een band, het zelfvertrouwen om zelf mee te denken en ook om creativiteit in elkaar aan te moedigen. En natuurlijk ook technische vaardigheden!”

Wat doet maken met mensen? Zie je deelnemers veranderen?

Bob: “Ik word er blij van, euforisch zelfs. Door te maken heb ik het gevoel van: yes! Op problemen botsen is soms een extra fijne uitdaging. Je verlegt grenzen en voelt jezelf groeien.”

Jens: “Maken geeft je middelen om de wereld naar je hand te zetten. Autonomie is belangrijk: de mentaliteit van ‘ik doe het zelf’. Die missen veel hoogopgeleiden vaak. Door te maken geef je meerwaarde aan materiaal en ga je er zorgzamer mee om. Ik moet binnenkort zelf een huis verbouwen, en dat gaat echt ‘iets van mij’ worden. De belangrijkste opdracht van een maakplek is begrijpen hoe dingen werken. Zeker in tijden waarin alles zo snel verandert. Het internet is daar een voorbeeld van: niemand snapt dat echt, terwijl het zo essentieel is.”

Is frustratie belangrijk voor een groeiproces?

Bob: “Je kan niet zonder. Iets maken betekent altijd dat het nog niet bestaat en dat er frictie is. Soms vloeit het vanzelf, maar frustratie en frictie horen erbij.”

Jens: “Falen hoort erbij. De wisselwerking tussen ‘het werkt’ en ‘het werkt niet’ stopt nooit.”

Hoe creëert maken een band of zelfs een gemeenschap?

Bob: “Als je hulp krijgt, schept dat een band. Soms zelfs een vriendschap. Als je als groep samen bezig bent, schept dat sympathie.”

Jens: “Bij projecten maak je gezamenlijk iets. Je bent deel van een geheel. Dat verbindt. Iedereen doet iets en het resultaat heb je samen gemaakt. Installaties bouwen kan individueel, maar: If you wanna go fast, go alone. If you wanna go far, go together.”