Waar zijn we hier precies, en hoe is dit allemaal begonnen?

Maria Cristina: “We bevinden ons in de Ingegno Makerspace, een plek ontstaan uit een persoonlijke hobby en uit academische nieuwsgierigheid. Het Italiaanse woord Ingegno verwijst naar ‘vindingrijk intellect’. Het gaat om slim en inventief zijn. Wat begon als een experiment in 2008-2009, groeide langzaam uit tot een makerspace waar kinderen, jongeren en volwassenen kunnen leren, experimenteren en creëren.”

Experimenteren zonder drempels

Wat was de oorspronkelijke bedoeling?

Maria Cristina: “Het idee was om kinderen vrij te laten experimenteren met technologie en wetenschap. Ik wilde zien wat er gebeurt als je kinderen dezelfde tools geeft als volwassenen. Wat doen zij ermee? Dat leidde tot een maandelijkse club in mijn garage, met vriendjes van mijn kinderen. In 2014 richtten we de vzw op om breder te kunnen werken en projecten te financieren. De filosofie bleef echter dezelfde: kennis delen, infrastructuur openstellen en nieuwsgierigheid stimuleren.”

Wat is jullie missie vandaag?

Maria Cristina: “We willen technologie democratiseren. Iedereen moet toegang hebben tot kennis én tot de middelen om die kennis in de praktijk te brengen. In onze openlabs, die drie keer per week plaatsvinden, kan iedereen gewoon binnenstappen zoals in een bibliotheek. Alleen vind je hier geen boeken, maar tools en de kennis om ermee te werken. Alles is gratis, inclusief het gebruik van de machines. De enige drempel is je nieuwsgierigheid.”

Kruisbestuiving tussen techniek en kunst

Waarom is ‘maken’ volgens jullie zo belangrijk?

Maria Cristina: “Omdat maken mensen verandert. Je leert door te doen. Je faalt, probeert opnieuw, en ontwikkelt zo een kritische mindset. Falen is essentieel. In ons schoolsysteem is dat vaak nog een taboe, maar hier is het onderdeel van het leerproces. Bovendien brengt maken mensen samen. Er ontstaat kruisbestuiving tussen technici, kunstenaars, programmeurs en modelbouwers. Dat zorgt voor verbinding, creativiteit en wederzijds respect.”

Kun je een voorbeeld geven van zo’n kruisbestuiving?

Maria Cristina: “Een prachtig voorbeeld is een oudere modelbouwer die hier lantaarns maakte voor zijn miniatuurtreinstation. Dankzij de hulp van een jonge elektronicus kon hij SMD-ledjes en microcontrollers integreren – iets wat hij nooit alleen had gekund. Maar ook andersom werkt het: technische mensen worden geïnspireerd door de esthetiek van kunstenaars. Je ziet letterlijk hoe hun ontwerpen veranderen: kleurrijker, expressiever.”

Leren door te doen

Wat is De Creatieve STEM, en hoe verhoudt die zich tot Ingegno?

Maria Cristina: “De Creatieve STEM is onze educatieve poot. We ondersteunen bibliotheken, scholen en jeugdorganisaties bij het uitbouwen van de maak- en STEM-werking. We zien onszelf als ambassadeurs van de makersbeweging, zowel binnen als buiten het onderwijs. STEM-geletterdheid – STEM staat voor ‘Science, Technology, Engineering & Math’ – stimuleren we door te doen. We werken met een netwerk van 44 bibliotheken en meerdere jeugdpartners.”

Wat doen jullie precies voor die bibliotheken?

Maria Cristina: “We begeleiden hen één-op-één, zowel technisch als pedagogisch. Sommige bibliotheken bouwen een volwaardige makerspace uit, anderen bieden workshops of vakantiekampen aan. Wij zorgen voor de expertise, lenen machines uit en helpen bij de opstart. Belangrijk is dat we telkens vertrekken vanuit hun context. Wat werkt in Leuven, werkt misschien niet in Maaseik. Het is maatwerk.”

Maken als motor voor welzijn en inclusie

Hoe financieren jullie al die activiteiten?

Maria Cristina: “We werken hoofdzakelijk projectmatig, met middelen van onder andere VLAIO (Vlaams Agentschap Innoveren & Ondernemen). De werking is deels vrijwillig, deels betaald via projectsubsidies en samenwerkingen met partners. Bibliotheken betalen een kleine bijdrage als lid van het netwerk. Wat we verdienen via opleidingen en workshops investeren we terug in de openlabs. Tijdens die openlabs is alles gratis, dat is voor ons essentieel. Mensen mogen niet uitgesloten worden door geld.”

Wat zie je als het maatschappelijke belang van makerspaces?

Maria Cristina: “Makerspaces zijn plekken van ontmoeting, verwondering en inclusie. Hier ontmoeten kinderen die niet graag sporten, maar wel willen knutselen of programmeren, eindelijk gelijkgezinden. Mensen met een beperking of leerstoornis krijgen de kans om te schitteren in hun technische talenten. En volwassenen vinden hier een uitlaatklep – net zoals sport dat voor anderen is. Maken is een manier om gelukkig te worden, ondanks frustraties en mislukkingen.”

Meer dan een hobby

Wordt dat belang voldoende erkend door de samenleving?

Maria Cristina: “Nog niet. Maken wordt nog te vaak als hobbyisme gezien. Maar het heeft een diepe maatschappelijke waarde. Kijk naar projecten zoals Team Scheire: gewone mensen lossen buitengewone problemen op met lokaal beschikbare kennis en tools. Dat bewijst dat makers impact kunnen hebben als ze tijd en ruimte krijgen.”

Jullie zijn ook betrokken bij Makerfairs en het FabZero-netwerk. Wat is het doel daarvan?

Maria Cristina: “FabZero is een netwerk van makerspaces die samenwerken rond laagdrempelige opleidingen, kennisuitwisseling en community building. Onze online lessen helpen mensen om thuis of samen in het lab te leren. Makerfairs, zoals die in Gent, zijn ontmoetingsplaatsen voor makers van allerlei pluimage. Daar voel je de bottom-up-spirit. Geen commerciële bedoelingen, gewoon mensen die maken omdat ze het leuk vinden.”

STEM is ook voor meisjes

Hoe kijk je naar het onderwijs en STEM in Vlaanderen?

Maria Cristina: “Onderwijs verandert traag. Te traag. Er wordt nog te veel gestuurd op punten, leerdoelen en standaardisatie. Creativiteit, nieuwsgierigheid en doorzettingsvermogen zijn de echte vaardigheden van de toekomst. Maar die laat je juist groeien door te maken, te experimenteren, te falen. Gelukkig zijn er leerkrachten die met hun leerlingen makersplekken opzoeken, maar het is nog niet de norm.”

En gendergelijkheid in STEM?

Maria Cristina: “Een gevoelig punt. Meisjes worden nog te vaak ontmoedigd om voor technische richtingen te kiezen. Zelfs vandaag hoor je nog opmerkingen als: ‘STEM, is dat niet voor jongens?’ Wij werken actief met vrouwen in onze werking en willen bewust rolmodellen tonen. Maar het vraagt tijd. De taal, de verwachtingen, het beeld dat we kinderen meegeven, dat moet allemaal veranderen. Alleen zo bereik je gelijkwaardigheid.”

Tot slot: wat is jouw droom voor de toekomst?

Maria Cristina: “Dat makerspaces even vanzelfsprekend worden als sportclubs of bibliotheken. Plekken waar je zomaar kan binnenwandelen, waar je iets mag proberen, iets leert en mensen ontmoet. Iedereen is een maker. Je moet geen diploma hebben, alleen een beetje moed om te proberen. En ja: maken maakt gelukkig.”