Dag Kobe, wat is Maakleerplek precies?

Kobe: Maakleerplek is een samenwerking tussen verschillende organisaties die geloven in de kracht van 'maken' als leerproces. Het is ontstaan uit de nood aan een plek waar mensen – los van school of werk – op een praktische manier kunnen leren en creëren. We huisvesten verschillende initiatieven: een High Tech Lab, een textiellab, een grafisch lab, hersteldiensten voor elektro en textiel, kunstenaarsateliers, een coworkingruimte en zelfs een radiostudio van Radio Scorpio.

Hoe is maakleerplek ontstaan?

Kobe: In 2018 kwam het eerste idee naar boven via SOM, Samen Onderwijs Maken. De Vaartkom werd opgewaardeerd en de stad zag in de molens van Orshoven een kans om ruimte te creëren voor experimenteel leren. Na enkele haalbaarheidsstudies zijn we in 2020 gestart als prototype, met steun van Stad Leuven. Intussen zijn we een vzw met een brede werking, gedragen door een team en vrijwilligers.

Wie komt er over de vloer?

Kobe: Iedereen. We ontvangen kinderen van 5 jaar oud, gepensioneerden, anderstalige nieuwkomers, studenten, kunstenaars, scholen… We hebben bijvoorbeeld jongeren in het Young Maker Lab die zelfstandig aan hun eigen uitvindingen werken. Sommigen zijn hoogbegaafd, anderen eerder praktisch ingesteld. Wat ze gemeen hebben, is de behoefte aan een plek waar ze zichzelf kunnen zijn en creatief mogen zijn zonder druk.

Wat is jullie filosofie?

Lisa: Falen hoort erbij. Sterker nog: je leert pas écht als je iets probeert en het mislukt. Daarom willen we mensen niet begeleiden met strakke instructies, maar eerder coachen. Vrijwilligers en medewerkers bieden hulp waar nodig, maar stimuleren vooral zelfstandig denken en experiment. We creëren een omgeving waar ‘het proberen’ belangrijker is dan het eindresultaat.

Hoe stimuleert maakleerplek samenwerking tussen disciplines?

Lisa: Steeds meer. We merken dat mensen binnenkomen via één lab, maar via kruisbestuiving doorgroeien naar andere werkingen. Zo leren herstellers in het elektroatelier samenwerken met het textiellab, gebruiken ze machines uit het High Tech Lab, of ontstaan er gezamenlijke projecten. Donderdagavond is bijvoorbeeld een moment waarop alle labs tegelijk open zijn, wat die interactie bevordert.

Hoe zit het met financiering?

Kobe: We krijgen steun van Stad Leuven, via verschillende afdelingen zoals onderwijs en duurzaamheid. Elke organisatie binnen Maakleerplek (zoals Maakbar, Maakbar Leuven of het High Tech Lab) heeft zijn eigen subsidiestroom. Daarnaast verhuren we coworkplekken en klasruimtes, bijvoorbeeld aan LIGO (lesgevers voor anderstaligen). Stad Leuven verhuurt ons het gebouw aan een gunstig tarief, wat ons natuurlijk enorm helpt.

Wat is het Leuvens Leer-ecosysteem?

Lisa: Dat is een Europees gesubsidieerd initiatief dat inzet op levenslang en informeel leren. Het ondersteunt plekken zoals maakleerplek, die buiten het klassieke onderwijs werken, maar waar mensen evengoed essentiële vaardigheden verwerven. We willen met dit ecosysteem ook beleidsmakers tonen wat de meerwaarde is van zulke leerplekken.

Zie je dat mensen hier écht groeien?

Kobe: Zeker. We hebben vrijwilligers die hier eerst als deelnemer binnenkwamen, vaak op een kantelpunt in hun leven. Sommigen bloeien helemaal open, vinden hun talenten terug, of zetten zelfs de stap naar een job. Het gaat niet om grote, meetbare successen, maar om persoonlijke verhalen van groei, zelfvertrouwen en verbondenheid. Dat is onze echte impact.

Wat zijn de grootste uitdagingen?

Lisa: We botsen nog vaak op hokjesdenken. Onze werking overstijgt onderwijs, cultuur, welzijn en jeugd – maar in de subsidiestromen moet je in één vakje passen. Dat maakt structurele ondersteuning moeilijk. We zouden eigenlijk een soort openbare dienstverlening moeten zijn, zoals een bibliotheek of muziekschool. Nu blijven we afhankelijk van projectsubsidies, terwijl onze maatschappelijke waarde enorm is.

Zijn er plannen voor de toekomst?

Kobe: Op 21 september 2025 organiseren we het eerste grote maakleerfeest: een makersfestival dat prikkelt, inspireert en verbindt. Geen klassieke kerstmarkt, maar een dag waarop mensen zelf aan de slag kunnen – met workshops, demo’s en dialoog. Daarnaast willen we nog meer inzetten op inclusie, samenwerking tussen labs en het aantrekken van mensen die de weg naar zo’n plek niet vanzelf vinden.

Hoe zit het met de rolverdeling in het team?

Kobe: We werken met een teamstructuur waarin elke plek vertegenwoordigd is. Er is één coördinator, dat ben ik, die het gebouwbeheer en overkoepelende werking op zich neemt. Iedereen werkt hier vanuit zijn eigen sterkte: techniek, sociaal, creatief of organisatorisch.

Is Maakleerplek ook een opstap voor ondernemers?

Lisa: Ja, voor startende makers en ondernemers bieden we ruimte om hun idee te prototypen. We geven geen productie-opdrachten, maar ondersteunen de eerste stappen. Vaak is het net onze community die waardevol is voor zulke starters: ze krijgen feedback, hulp en netwerk. Als ze doorgroeien, zoeken ze meestal zelf hun eigen ruimte en infrastructuur.

Welke plek neemt maakleerplek in binnen Vlaanderen?

Lisa: We zijn uniek omdat we verschillende domeinen combineren: high-tech, ambacht, textiel, sociaal herstel… Er zijn veel makerspaces, maar zelden zo breed, inclusief en open. We werken samen met andere plekken, zoals Ingenio in Hasselt, en proberen kennis te delen. Het doel is om te inspireren en te verbinden, niet om te concurreren.

Tot slot: waarom zijn dit soort plekken onmisbaar?

Lisa: Omdat ze mensen weer het gevoel geven dat ze iets kunnen, iets mogen, iets betekenen. In een tijd van prestatiedruk en digitale overprikkeling is het maken van iets tastbaars – met je handen en je hoofd – een krachtig medicijn. Of je nu soldeert, breit, print of herstelt: je groeit. En dat gunnen we iedereen.