Waarom doen we dit?

We werken samen met een partnerorganisatie, vaak uit de sociaal-culturele sector. We zoeken groepen waarvan verhalen minder aan bod komen. Via een fotografietraject leren mensen niet alleen technieken, maar vooral hoe ze hun persoonlijk verhaal kunnen vertellen.

Het gaat dus in de eerste plaats niet om de technisch mooiste foto’s, maar wel om getuigenissen naar buiten te brengen die nuance brengen, en zelfversterking bij de deelnemers te bereiken.

De mensen achter het traject

De begeleiding van het traject lag in handen van Patrick Vanderlooven, vrijwilliger bij de inclusietrajecten van Linx+. “Ik ben gepensioneerd vakbondssecretaris, en doe nog vrijwilligerswerk zoals taalbegeleiding Nederlands voor mensen met een migratieachtergrond, en ik zetel ook nog in het arbeidshof,” vertelt hij.

De partner in dit traject was buurt- en opbouwwerkorganisatie SAAMO Antwerpen. Opbouwwerkers Nina Bresseleer en Stephanie Luk sloten van in het begin aan. Nina: “SAAMO is een organisatie die mensen samenbrengt die uitsluiting ervaren. We werken met mensen in kwetsbare posities rond een meer rechtvaardige organisatie van de samenleving, via projectwerk en concrete beleidsvoorstellen.” Ook Stephanie vertelt over haar rol: “Nina en ik werken binnen het project sociale bescherming, rond grond- en mensenrechten. We proberen de stem van minder of niet gehoorde mensen luider te doen klinken.”

Met Linx+, Patrick, SAAMO lag de basis van het traject klaar. Maar wie zijn onze deelnemers? Tijd voor een kennismaking.

© Olga

Sonia: “Ik heb zelf ooit op straat gewoond”

Sonia – volgens ons ‘de baddest lady van de Bisschoppenhoflaan – uit Deurne is al langer betrokken bij SAAMO, zowel als deelnemer als vrijwilliger. Op de vraag hoe dat begon, antwoordt ze: “Medische overmacht, ontslagen wegens diagnose MS. Ik kon mijn werk niet meer doen. De VDAB stelde voor om vrijwilligerswerk te doen, zodat ik mijn uitkering kon behouden. En zo kwam ik bij het buurtwerk van SAAMO, ondertussen mijn tweede thuis.”

We volgen haar terwijl ze een van haar opdrachten uitvoert. Op de vraag wat ze wil vastleggen zodat de wereld het ziet, antwoordt ze zonder aarzelen: “De armoede, de verloedering, de stiekeme dealers….” Ze wil tonen dat niet alles rozengeur en maneschijn is: “Veel mensen lopen met oogkleppen op. Dat raakt mij, ik heb zelf ooit op straat gewoond. Ik weet hoe dat aanvoelt.”

Mede daardoor werkt Sonia bewust in zwart-wit. “Dat vind ik het mooiste. Het spreekt het hardste.” Tijdens het traject groeit ze zichtbaar: ze kocht intussen zelfs haar eigen camera.

© Sonia

Olga en Robert: “Ik voelde me al snel thuis”

Ook Olga en Robert namen deel aan het traject. Olga vertelt openhartig: “Ik was een jaar geleden ziek en kon niet werken. De dokters raadden me aan om naar het buurtwerk van SAAMO te gaan, zodat ik sociaal contact kon behouden. In het begin was ik een beetje verlegen, maar het is hier warm en gezellig, dus ik voelde me al snel thuis.”

Robert: “Een kennis met problemen had van SAAMO gehoord. Ik ben meegegaan bij zijn eerste bezoek en dat was een goeie ervaring. Ik was ook net aan een opleiding Sociaal Werk begonnen en dacht: misschien geen slecht idee om ervaring op te doen.”

Alle drie belandden ze in het traject met Patrick. Maar dit traject week af van het klassieke Linx+-model, en dat zorgde voor heel wat gespreksstof.

De uitdaging: armoede fotograferen

Patrick legt uit: “Normaal proberen we altijd om de thema’s vanuit de deelnemers te laten komen. Zo is het gemakkelijker om hen een persoonlijk verhaal te laten vertellen. Dit keer pakten we het anders aan: SAAMO Antwerpen wilde samen met vrijwilligers laten zien wat sociale bescherming voor mensen betekent. Die verhalen wilden ze tonen op 17 oktober 2025, de dag van het verzet tegen armoede. Daar tegen het einde van het traject hielden Linx+, SAAMO en een deelnemer van het traject, een sofagesprek met foto’s van deelnemers op de achtergrond. Dat maakte het een zwaardere uitdaging. Het beoogde resultaat en de deadline legden druk op de deelnemers.”

Initieel was er nochtans veel enthousiasme, volgens Stephanie. “De camera’s werden uitgedeeld, iedereen ging de wijk in. Maar eenmaal we met foto’s bezig waren, merkten we dat de inhoud niet binnen het thema van sociale bescherming viel – al vond ik dat in het begin minder belangrijk.”

Tijdens de derde sessie werd de ongerustheid over het thema echter voelbaar. Stephanie vertelt: “De stap naar het thema werd te groot. Sociale bescherming of armoede fotograferen… dat is voor professionele fotografen al heel moeilijk. We wilden de boodschap brengen maar geen clichébeelden maken of mensen in kwetsbare situaties fotograferen. Dat gaat net in tegen wat we wilden vertellen.”

De deelnemers bevestigen dat. Olga: “Mensen fotograferen die problemen hebben. Niet gemakkelijk. Dat is een drempel binnenin jezelf en voor de mensen die niet in beeld willen komen.”

Robert vult aan: “Ik had nog nooit publiek gefotografeerd. En dan die thematiek… Hoe benader je iemand? Dat zijn drempels waar ik nooit over had nagedacht.”

Alle partijen zaten samen rond de tafel. Nina: “We hebben veel besproken: hoe kunnen we dit op een respectvolle manier doen? Wat kan je door een foto voelen wat je eigenlijk niet ziet?”

© Sonia

Wat iedereen meeneemt

Het traject vroeg daarom veel van iedereen, zegt Stephanie: “Maar het is goed dat we dit gesprek hadden. Deelnemers voelden zich veilig genoeg om te zeggen wat voor hen niet klopte. Dat is waardevol.”

Patrick zag vervolgens een omslag: “Na de deelnemersfeedback tijdens de derde sessie dacht ik: dit gaat niet lukken. Maar uiteindelijk vonden we samen een weg, en toen ik op het einde van de rit de foto’s zag, wist ik dat we geslaagd waren in onze opzet.”

Nina benadrukt het groepsproces: “We doorliepen in korte tijd alle fases: enthousiasme, een dip, dan weer opbouwen. De groep werd sterker.”

Voor de deelnemers zelf was het traject positief. Olga straalt wanneer ze terugblikt: “In het begin was ik gesloten. Maar ik begon open te bloeien. Ik voelde warmte.” Ze leerde anders kijken: “Je ziet mensen dieper. Je kan met foto’s anderen laten zien hoe jij naar een probleem kijkt.”

Robert leerde vooral wat het betekent om fotograaf te zijn: “Met een telefoon blijf je anoniem. Maar met een camera word je zichtbaar. Dat was uitdagend. Maar ik werd me bewust dat armoede of problemen vaak onzichtbaar blijven omdat mensen er niet naar willen kijken.”

Aan het einde van het traject kijkt iedereen positief terug. Het toewerken naar 17 oktober bracht druk, maar ook waardevolle inzichten. Nieuwe methodes ontstonden, grenzen werden gevoeld, maar ook verlegd. Stephanie vat het mooi samen: “Het was leerrijk en waardevol. Als we meer tijd hadden gehad, was het misschien anders gelopen. Maar wat we hebben doorgemaakt, heeft ons sterker gemaakt. En we hebben een resultaat waar we trots op kunnen zijn. We willen dan ook dat veel mensen onze foto’s te zien krijgen.”

© Robert

Bekijk hier de mini-docu over ons traject met SAAMO Antwerpen

Meer verhalen over onze trajecten lezen? Neem dan hier een kijkje!