Eind november 2021 verschenen in het Gentse straatbeeld plots "te huur"-borden aan huizen die verwezen naar het nieuwe immobiliënkantoor Immoneb. Wie naar de bijhorende website surfte, zag enkel advertenties van weinig aantrekkelijke woningen, waarvan je je afvroeg of ze überhaupt nog wel te huur mochten gezet worden. 

Toch waren het reële foto’s van reële woningen. Door ze op die manier te tonen wilde armoedenetwerk Kras de slechte kwaliteit van vele huurwoningen aanklagen. Het fotografieluik van dit project kwam tot stand met hulp van de Gentse Linx+ fotowerkgroep Revolver. Kras zocht een partner om mensen hun woonsituatie in beeld te laten brengen, en kwam zo bij Linx+ uit. Het project ‘Beelden Spreken’ was geboren.

Doel was niet enkel om problemen te visualiseren, maar ook de kracht van de mensen die hier dagelijks mee moeten leven. Vier coaches van Revolver begeleidden gedurende twee weken telkens een groepje van vier deelnemers. Zij leerden hun fototoestel kennen en kregen inzicht in de geheimen van een goede foto. Tijdens werkgroepen werden de foto’s verder besproken. De foto’s werpen een blik op de eigen woonsituaties én op de droomsituatie van de deelnemers.

Sprekende beelden

Sprekende foto’s en krasse woonverhalen tonen onleefbare woonsituaties voor onbetaalbare prijzen en maken zichtbaar wat achter de gevels leeft… Krappe kamers die als woon-, was-, slaap- en kookruimte dienen, beschimmelde onveilige rijhuizen, een garage als woning… alles verhuurd voor prijzen die het leefbudget ruim overschrijden. Herkenbaar voor (te) veel mensen in armoede in Gent en Vlaanderen. Beelden en verhalen die beklijven en mensen wakker schudden en tot actie willen aanzetten. Beelden die meer indruk maken dan de vele cijfers en statistieken die al jaren de hoogdringendheid van het probleem aantonen. Om deze foto’s te exposeren werd eveneens een origineel concept bedacht: een nep-immokantoor. Dat opende eind 2021 de deuren in Shopping Gent Zuid en was gedurende een maand te bezoeken. Een immokantoor waar je niet terechtkon voor het huren of kopen van een woning dus, maar wel zicht kreeg op de wooncrisis in Gent en welke ‘woonplaatsen’ er voor buitensporige prijzen worden verhuurd. Met aanbevelingen voor het beleid om hier iets aan te doen… zodat eindelijk het recht op wonen, voorzien in de Vlaamse en Belgische wetgeving, gewaarborgd wordt. Mensen die in armoedige omstandigheden moeten leven voelen zich vaak machteloos, zonder stem en onzichtbaar. Via de sprekende beelden op Immoneb zetten ze de machteloosheid, die ze dagelijks voelen in hun gevecht voor een menswaardig bestaan, om in actie. Een wake-up call van de grootste slachtoffers van de wooncrisis.

Drie vragen aan Johan Witters van Kras

Hoe kwamen jullie erbij om deze actie op te starten?

“Kras is actief in Groot-Gent. Via onze 18 vertakkingen hebben we een doelpubliek van 14.000 mensen die in armoede leven. Van hen horen we vele verhalen. Vaak gaan die over wonen: over de lange wachtlijsten voor een sociale woning, over geen betaalbare huurwoning vinden, over slechte woonomstandigheden, over de hoge energiekosten... Kras verleent materiële steun, zoals voedselhulp, kledij en huisraad bedelen, en organiseert ontmoeting. We kwamen tot het inzicht dat we ons niet wilden beperken tot individuele ondersteuning, maar met de grond van de zaak wilden bezig zijn.”

Wat zien jullie als concreet resultaat van jullie actie?

“We hebben het gevoel dat onze actie toch heel wat in beweging heeft gezet. Doordat we in Gent onze nek hebben uitgestoken, worden we nu serieus genomen en worden we door andere partners en de politiek sterk betrokken bij de woonproblematiek. De politiek ziet ons nu als ernstige gesprekspartner. Het heeft ons veel waardering opgeleverd. Onze actie is ook 10.000 keer gedeeld op sociale media.”

Wat zijn de volgende stappen die jullie zullen zetten?

“Het gevolg van de actie is dat ons actieterrein wat verschoven is. Vroeger spitsten we ons toe op individuele ondersteuning. Dat blijven we doen, maar we zullen daarnaast de structurele oorzaken en problemen sterker in het oog houden. We houden sterk de vinger aan de pols van de woonproblematiek. Zo willen we bewustwording creëren en politieke druk uitoefenen om deze structurele problemen aan te pakken.”

Beeldvorming

Met de foto's willen de deelnemers hun perspectief aan de buitenwereld tonen. In combinatie met hun getuigenis hopen ze zo een realistischer beeld over woonprecariteit te schetsen. 

"Ik ben Fien en ben 32 jaar. Sinds mijn scheiding 2 jaar geleden huur ik deze kamer. Ik slaap hier wel, en ik eet hier soms. Maar ik ben hier niet thuis. Ziet ge me hier al vrienden ontvangen om iets te drinken, of een babbelke te doen? En die kamer kost me 360 euro in de maand. De huisbaas heeft hier zo 6 kamers. Maar vraagt ‘m niet om een nieuwe lamp te steken in de traphal. Of om te zorgen dat we de buitendeur op slot kunnen doen.”

“Ik ben Fred. Door een stommiteit ben ik op korte tijd alles kwijtgeraakt. Van de ene dag op de andere was ik dakloos. Het duurde een tijdje voor ik opnieuw de moed vond om er iets aan te doen. Uiteindelijk vond ik een studiootje dat ik met mijn invaliditeitsuitkering kon betalen. Het stelde niet veel voor. Twee kamers en een toilet. Twee stoelen, een tafel, een kast, een bureautje en een bed. En één kader aan de muur. Voor verwarming had ik zo goed als niks meer over. Ik leefde dus vooral op straat, of op plekken waar ik gratis of goedkoop iets kon eten, iets kon drinken en in de winter warm kon zitten. Dat was mijn leven, zo’n kleine 6 jaar lang."

“Ik ben Nadia, 43 jaar, geboren in Tunesië maar al 13 jaar in Gent. We hebben drie kinderen, twee jongens en een meisje, allemaal hier geboren. De jongste gaat sinds dit jaar naar de kleuterschool. We zijn hier zonder papieren. We wonen nu in een appartement dat een vrijwilligerswerking voor ons huurt. 650 euro in de maand. Voor onze kinderen was dat ook nodig. Die werden gek van de onzekerheid. Een tijdlang zaten we in een procedure en kregen we OCMW. Toen konden we ook zelf een groot deel van de huur betalen. Mijn man Hamza heeft aan ons huis heel wat opgeknapt. Hij heeft de deuren hersteld en de badkamer weer bruikbaar gemaakt. Om de kinderen een eigen kamer te geven om te studeren, heeft hij een muurtje gezet. Want hij kan wel werken, en hij wil dat ook. Maar hij mag niet. Dus moeten we leven van wat we krijgen en van wat mijn man en ik links en rechts bijverdienen. Binnenkort wordt ons gebouw afgebroken. We moeten er uit maar de vrijwilligers vinden voorlopig niets anders.”

“Ik ben Thomas, 46 jaar. Waar ik woon? Ik zou het zo omschrijven: Ik woon in een vrijstaande eenkamerstudio. Slaapplaats en kookgelegenheid zijn geïntegreerd. Een bel of een brievenbus zijn er niet. En, heel bijzonder, mijn voordeur gaat naar boven open. Vensters of een achterdeur zijn er niet. Ik betaal een maandelijkse huur van 98,95 euro, zonder bijkomende kosten. Er zijn dan ook geen extra voorzieningen. Ik gebruik het sanitair van buurtvoorzieningen zoals de NMBS. Mijn adres? Dat kan ik je jammer genoeg niet zeggen. Want wonen in een garage mag eigenlijk niet…”