“Eigenlijk ben ik afgestudeerd als kok aan PIVA Antwerpen. Na mijn studies kwam ik in contact met Hubert. Ik was op dat moment het avond- en weekendwerk grondig beu en stelde in vraag of ik dat wel wou blijven doen. Hubert vertelde dat er een vacature was bij Epo. Ik moest zelfs vragen wat Epo precies was. (lacht) Zo ben ik hier binnen gerold. Ik startte als chauffeur en afwerker, al had ik toen nog geen rijbewijs. (lacht) Dat heb ik in drie maanden gehaald. Afwerken is alles wat gedrukt wordt letterlijk afwerken: nieten, verzamelen, lijmen, snijden, inpakken… typisch drukwerk dus. Later ben ik avondschool gaan volgen om drukker te worden, maar eerlijk gezegd leerde ik veel meer van mijn collega’s dan op de schoolbanken.”

Zijn studies als kok ziet Tom niet als verloren tijd, al leerde hij dat de praktijk vaak harder is dan de theorie.

“Ik kook nog steeds heel graag, dat is en blijft wel een passie. Het gaat niet alleen om het koken zelf, maar ook om eten en gezellig samenzijn. Maar in de horeca is het een harde stiel: lange dagen, weinig loon, toch zeker als starter. Dat deed me nadenken of ik niet beter iets anders kon doen. En kijk: 35 jaar later werk ik hier nog altijd met plezier.”

Met zichtbaar enthousiasme vertelt Tom over zijn job.

“Het mooie is dat je iets maakt, dat je een product ziet groeien. Het begint met iemand die een boek schrijft. Dan maken redacteurs en vormgevers de tekst leesbaar en vervolgens komt het proces van het drukken. Dat blijft een ambacht. Er wordt tegenwoordig veel gesproken over ChatGPT, maar die zal nooit dezelfde passie hebben als wij.

Het mooiste moment? Wanneer ik een boek in mijn handen houd: het resultaat van samenwerking met mijn collega’s. Of als ik affiches zie hangen die we gedrukt hebben, dat geeft zoveel voldoening. Ook de twee Syrische collega’s zijn enorm fier wanneer ze ergens eigen drukwerk zien, ook al kunnen ze niet alles begrijpen wat er in of op staat. Het toffe aan dit bedrijf is dat je van het begin tot het einde eigenlijk alle processen doet en meemaakt. In een grote industriële drukkerij is dat bijvoorbeeld niet meer zo.”

Hoewel Tom de leiding heeft in de drukkerij, vindt hij het contact met mensen het belangrijkst. Toch brengt dat ook zorgen met zich mee.

“De taken worden afgewisseld zodat iedereen bijna alles kan. Natuurlijk houden we rekening met ieders voorkeuren en talenten. (enigszins aarzelend) Op dit moment heb ik de leiding. Ik druk zelf nog maar af en toe, meestal ben ik bezig met afspraken en prijzen. Daarvoor moet ik veel achter de computer zitten, iets wat ik niet zo graag doe. Liever ben ik op stap en in contact met mensen. Dat geeft verbinding.

Er zijn momenten dat ik veel stress heb. Vroeger minder, omdat ik toen enkel uitvoerde. Nu draag ik verantwoordelijkheid. Ik werk ook vaak te lang en maak me soms zorgen over de toekomst. De loonkost van de mensen, Het onderhoud van de machines en het gebouw. Het is niet makkelijk om te overleven in deze sector, die bovendien hard aan het veranderen is. Er is steeds meer schaalvergroting en alles moet goedkoper en sneller. Alle kleine drukkerijen gaan er uit. Dat houdt mij wel bezig.” (lange stilte)

Voor Tom is zijn werk dan ook veel meer dan een job: zijn collega’s zijn als familie.

“Mijn werk is niet zomaar een job. Ik ben hier al 35 jaar aan de slag, dat is een stuk van uw leven. De collega’s worden als familie. Ik ken hier ook alle kleine hoekjes en kantjes van dit gebouw. In al die jaren is er ook veel veranderd. Er zijn dierbare mensen overleden, of anderen die ergens anders naartoe zijn getrokken. Je kent de auteurs… Ik koester dat ook allemaal. Dat is wel een heel grote familie ondertussen. (lacht)

Wat ik leuk vind, is dat het hier een open huis is. Ik ken veel grote drukkerijen waar je je eerst moet aanmelden. Hier wandel je binnen en loop je door tot je iemand tegenkomt. Dat geeft een groot gevoel van huiselijkheid. Het heeft iets harmoniserend. Wat ook nog uniek is in de uitgeverswereld, is dat hier nog een eigen drukkerij is. De meeste uitgeverijen besteden dat uit.”

Naast zijn werk heeft Tom nog een brede waaier aan hobby’s om te ontspannen.

“Ik ga klimmen, joggen en fietsen. Daarnaast geniet ik van vakanties met mijn vrouw en kinderen. Ik speel gitaar, dat is rustgevend. Af en toe ook piano, gewoon voor het plezier. Een groot muzikant is aan mij niet verloren gegaan. (lacht) Verder krijg ik energie van mijn politieke engagement: je ontmoet mensen, verbreedt je wereld en staat open voor andere dingen. Dat is voor mij belangrijk.”